ทำไมต้องหลักสูตรองค์รวม (3)

ทำไมต้องหลักสูตรองค์รวม (3) (รศ.สมัย  ยอดอินทร์)


ยึดหัวหาดของปัญหานี้ได้ที่ไหน
จากที่ได้รับมอบหมายให้ไปช่วยแก้ไขปัญหาการเรียนการสอนวิทยาศาสตร์ และคณิตศาสตร์ในโรงเรียนต่างๆ พบว่า การจัดค่ายองค์รวมสามารถสร้างสิ่งต่อไปนี้ได้อย่างครบถ้วน คือ
1. วิธีการทางวิทยาศาสตร์
2. ความคิดรวบยอดทางวิทยาศาสตร์
3. บูรณาการแบบองค์รวม
4. นักเรียนเป็นสำคัญและเรียนรู้อย่างมีความสุข
5. สัมพันธ์กับภูมิปัญญาท้องถิ่นหรือวิถีชุมชน
และพบว่า ค่ายองค์รวมเป็นหัวหาดของการยึดเพื่อไปแก้ปัญหาการเรียนการสอนได้อย่างดี
ค่ายแบบองค์รวม มีขั้นตอนดังนี้คือ

ขั้นที่ 1 สำรวจพื้นที่เพื่อเป็นแหล่งเรียนรู้ตามธรรมชาติอย่างน้อย 5 แบบ เช่น
(1) ป่า ภูเขา หรือแม่น้ำ
(2) แหล่งทำการเกษตร หรืออุตสาหกรรม
(3) แหล่งเสื่อมโทรมหลังจากการเกษตรหรืออุตสาหกรรม
(4) ศาสนสถานและศิลปวัฒนธรรม
(5) ศิลปหัตถกรรมพื้นบ้าน
ขั้นที่ 2 แบ่งนักเรียนเป็นกลุ่ม ๆ ละ 5-10 คน ไปสำรวจแหล่งต่างๆ ดังกล่าว และให้แต่ละกลุ่มตั้งปัญหาด้วยตนเอง โดยมีพี่เลี้ยงคอยให้คำแนะนำในรูปที่นักเรียนยังได้คิดด้วยตนเอง

ขั้นที่ 3 นำปัญหาของแต่ละกลุ่มมาเสนอให้ส่วนรวมได้เห็นทั่วกัน แล้วให้นักเรียนแต่ละคนเลือกปัญหาที่ชอบ นำนักเรียนที่ชอบปัญหาเดียวกันมาตั้งเป็นกลุ่มใหม่ ถ้าคนชอบปัญหาเดียวกันมากเกิน 10 คน ก็แบ่งเป็นหลายกลุ่ม กลุ่มละไม่เกิน 7 คน โดยให้แต่ละกลุ่มทำปัญหาเดียวกัน แต่อาจจะทำวิธีที่แตกต่างกัน

ขั้นที่ 4 เมื่อแต่ละกลุ่มปัญหาที่อยากหาคำตอบแล้วก็ให้แต่ละกลุ่มตั้งสมมุติฐานเพื่อตอบปัญหาดังกล่าว พร้อมทั้งออกแบบการทดลอง หรือออกแบบการสำรวจเพิ่มเติมแล้วนำมาให้อาจารย์หรือวิทยากรพิจารณาตามความเหมาะสม และความเป็นไปได้เพื่อจัดเตรียมอุปกรณ์การทดลองตามที่กลุ่มต่างๆ ต้องการ

ขั้นที่ 5 ออกสำรวจซ้ำเพื่อเก็บข้อมูลตามที่ออกแบบการทดลอง ทดสอบสมมุติฐานตามปัญหาที่สนใจ ซึ่งอาจเป็นปัญหาใหม่ที่เกิดขึ้นจากขั้นที่ 3 แต่ไม่ได้เกิดขึ้นจากกลุ่มเดิม

ขั้นที่ 6 ทำการทดลอง หรือทำการวิเคราะห์จากข้อมูลที่เก็บมาจากขั้นที่ 5 เพื่อสรุปผลว่าเป็นไปตามสมมุติฐานที่วางไว้หรือไม่

ขั้นที่ 7 นำผลการทดลองหรือสรุปผลจากการทดลองมาเสนอ เพื่อให้ส่วนรวมได้ร่วมตัดสินว่าสนับสนุนสมมุติฐานหรือไม่ โดยผู้รู้และวิทยากรจะช่วยกันพิจารณาความสมเหตุสมผลของผลการทดลองหรือผลสรุปดังกล่าว

สำหรับปัญหาในขั้นที่ 3 ที่ยังไม่ได้เลือกทำ ครูและวิทยากร ก็แยกปัญหาออกเป็นส่วนว่าปัญหาใดควรตอบได้ ปัญหาใดควรนำไปทำโครงงาน และปัญหาใดควรนำไปทำวิจัยชั้นสูง

ขั้นที่ 8 ประเมินผลการจัดค่ายดังกล่าวนี้ทุกขั้นตอน

ขั้นที่ 9 รายงานผลการจัดค่ายในรายละเอียดตั้งแต่เริ่มต้นจนจบเป็นรูปเล่ม
การจัดค่ายดังกล่าวนี้ จะได้ผลแก่ครูก็ต่อเมื่อให้ครูของโรงเรียนที่อยู่ใกล้เคียงมาร่วมเข้าค่ายเดียวกัน โดยปฏิบัติภารกิจเช่นเดียวกับนักเรียนชาวค่าย แต่แยกกลุ่มจากนักเรียนและจัดเวลาการเสนอปัญหา สรุปผลแยกออกไปทำก่อนนักเรียน และเข้าฟังการนำเสนอของนักเรียนทุกครั้ง เพื่อครูจะได้เห็นผลของตนเทียบกับผลจากนักเรียน เท่าที่ทำมาหลายครั้งแล้ว สรุปได้ว่าผลงานของนักเรียนมีคุณภาพกว่าครู ทุกขั้นตอนทั้งระดับประถมและมัธยม
ปัญหาที่เกิดจากการสงสัยของนักเรียนหลังการสำรวจมีได้หลากหลายกว่าปัญหาของกลุ่มครูและมองปัญหากันคนละแบบ มีผลให้ครูรู้ว่าแหล่งเรียนรู้ตามธรรมชาติที่ไปศึกษานั้น สิ่งที่เด็กอยากรู้กับสิ่งที่ครูอยากรู้นั้นไม่ตรงกัน ซึ่งมีผลสะท้อนให้ครูเห็นภาพการสอนของตน ว่าสิ่งที่ครูอยากสอนและสิ่งที่นักเรียนอยากรู้นั้นไม่ตรงกัน
การตั้งสมมุติฐานและการออกแบบการทดลอง ครูมักนึกเสมอว่าเด็กทำไม่ได้ แต่เมื่อให้มาเข้าค่ายพร้อมกัน ครูจึงพบว่าเด็กสามารถทำได้เกินคาด หรือสามารถทำในสิ่งที่ครูคาดไม่ถึงหลายอย่างซึ่งไม่มีในตำรา แต่ครูมักจะทำตามตำราเสียส่วนใหญ่ จึงทำให้เห็นว่า ตำราบังความรู้ของครูจนหมด ในขณะที่เด็กยังไม่ถูกบังโดยตำรา

ผลจากค่ายดังกล่าว ทำให้ครูทราบว่าการเรียนแบบ LEARNING BY DOING เป็นวิธีการที่ดี เด็กเข้าใจได้ครบ 5 อย่าง โดยไม่ต้องท่องจำ คือ
1. วิธีการทางวิทยาศาสตร์
2. ความคิดรวบยอดทางวิทยาศาสตร์
3. บูรณาการแบบองค์รวม
4. นักเรียนเป็นสำคัญและเรียนรู้อย่างมีความสุข
5. สัมพันธ์กับภูมิปัญญาท้องถิ่นหรือวิถีชุมชน
จึงนำค่ายองค์รวมเป็นจุดนำการเปลี่ยนแปลงทัศนคติแก่ครูดังกล่าว และทำให้ครูสนใจที่จะนำวิธีการดังกล่าวไปประยุกต์ในการเรียนการสอนธรรมดามากขึ้น รวมทั้งครูจะนำวิธีการจัดค่ายแบบนี้ไปสู่การศึกษาวิถีชุมชนได้ดียิ่งขึ้นและสามารถทำได้ผลมาแล้วหลายโรงเรียนซึ่งอธิบายอย่างย่อ ๆ ดังนี้
ก) เปลี่ยนทัศนคติของครูโดยค่ายองค์รวม
จากประสบการณ์การจัดค่ายที่ทำมาแล้ว ปรากฏว่า ครูวิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์เห็นด้วยกับโครงการค่ายองค์รวม และเข้าใจความต้องการห้าข้อชัดขึ้น และยังเข้าใจเจตนารมณ์ของนักเรียนเป็นสำคัญ พร้อมทั้งการบูรณาการแบบองค์รวม ตาม พ.ร.บ. การศึกษาแห่งชาติ 2542 ได้ดียิ่งขึ้น และครูส่วนใหญ่เพิ่งทราบจากค่ายดังกล่าวว่า สิ่งที่เด็กอยากรู้ไม่สอดคล้องกับสิ่งที่ครูอยากสอน และสิ่งที่เด็กอยากรู้ก็ยังเป็นมุมมองสอดคล้องกับสาระหลักของหลักสูตร ครูเริ่มเห็นประโยชน์ของการเรียนจากธรรมชาติรอบๆ ตัว และพบว่าการเรียนรู้จากปัญหาที่เด็กตั้งขึ้นจะดีกว่าครูเป็นผู้ตั้งปัญหา

ข) นำปัญหาที่นักเรียนตั้งจากค่ายไปสู่ห้องเรียน และหลักสูตรปกติรวมทั้งโครงงานมีผลทำให้เด็กเกิดการอยากเรียนรู้มากกว่าเดิม เพราะเป็นปัญหาที่เกิดขึ้นเพราะความอยากรู้ของเด็ก

ค) จากค่ายองค์รวมไปสู่ค่ายวิถีชุมชน เพื่อให้การเรียนการสอนสัมพันธ์กับวิถีชุมชนและให้เห็นว่าการเรียนการสอนวิทยาศาสตร์เป็นอันหนึ่งอันเดียวกันกับวิถีชุมชนที่ปฏิบัติกันมาหลายอย่าง ตัวอย่างเช่น ว่านหางไหลที่ใช้เพื่อการทำให้ปลาเมาคล้ายกับยาเบื่อจะได้จับปลาได้ง่าย เมื่อจับปลามาได้แล้วก็บีบมะนาวใส่น้ำที่ขังปลา ปลาก็จะหายเมา วิธีการดังกล่าวเป็นวิถีชุมชนที่นำมาอธิบายได้ถึงสภาพความเป็นด่างของว่านหางไหล ความเป็นกรดของมะนาว และการเกิดความเป็นกลางของปฏิกิริยาเคมีที่สามารถตรวจสอบได้ด้วยกระบวนการทางวิทยาศาสตร์
วิถีชุมชนแบบนี้ยังมีอีกมากและเป็นเรื่องที่สามารถหยิบยกขึ้นมาเพื่อนำมาเข้าสู่บทเรียนทางวิทยาศาสตร์ที่ครูอาจารย์จำเป็นต้องศึกษาเพิ่มเติมจากชุมชนรอบโรงเรียน แล้วนำมาศึกษาเพื่อเป็นตัวอย่างและเป็นอุปกรณ์การสอน นักเรียนจะเห็นได้ว่า ความรู้จากโรงเรียนเมื่อกลับมาบ้านก็สามารถอธิบายได้โดยไม่แปลกแยกจากกัน การได้ความรู้จากวิถีชุมชนสามารถทำได้โดยการจัดค่ายวิถีชุมชน เอาครูอาจารย์จากหลายโรงเรียนมาร่วมกัน จัดเป็นค่ายปฏิบัติการเพื่อออกศึกษาวิถีชีวิตชุมชนรอๆ โรงเรียน แล้วนำมาวิเคราะห์ เพื่อใช้วิธีการทางวิทยาศาสตร์ อธิบายเป็นตัวอย่างในการนำเข้าสู่บทเรียน เช่น ตะบันไฟ ว่านหางไหล ว่างหางดาบ ฯลฯ

ง) ขยายไปทุกหมวด ในวิถีชุมชนยังมีภูมิปัญญาที่มิได้จำกัดอยู่เฉพาะวิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์เท่านั้น แต่ขยายวงไปถึงสาขาวิชาอื่นด้วย ทั้ง เกษตร การงานพื้นฐานอาชีพ สังคมศาสตร์ ศาสนา ประวัติศาสตร์ ภาษา สุขศึกษา พลานามัย คหกรรมศาสตร์ ศิลปศึกษา และอื่นๆ จึงจำเป็นต้องขยายแนวคิดไปทำงานร่วมกันทุกหมวด อย่างน้อยที่สุดก็สามารถนำวิธีการทางวิทยาศาสตร์ไปวิเคราะห์ปัญหาที่พบจากวิถีชุมชนได้ทั้ง 8 สาระ ครูทุกกลุ่มสาระจะได้ศึกษาปัญหาได้ทุกแง่ทุกมุม และสามารถชักจูงครูจากโรงเรียนอื่นมาร่วมกิจกรรมให้เกิดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ด้วย

จ) บูรณาการกับหลักสูตร การเรียนการสอนในทุกสาขาวิชา โดยนำผลที่ได้จาก ค) และ ง) มาบูรณาการ มีผลให้เกิดหลักสูตรที่สัมพันธ์กับวิถีชุมชน และบูรณาการแบบองค์รวมได้ ทำให้โรงเรียนเป็นแหล่งถ่ายทอดอารยธรรมให้แก่เยาวชนได้อย่างเป็นรูปธรรม

ฉ) เชื่อได้อย่างไรว่าหลักสูตรแบบองค์รวมช่วยแก้ปัญหาได้จริง คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ได้นำวิธีการแบบองค์รวมไปเริ่มใช้กับโครงการวิทยาศาสตร์ในโรงเรียน(SIS) และได้ทำการประเมินผลของโครงการ โดยวิธี Clinical Test และการติดตามผลกระทบ

ผลประเมินโรงเรียนที่อยู่ในโครงการ SIS ปี 2543-2545 ของภาคเหนือพบว่า
1. นักเรียนในโครงการ SIS โดยเฉพาะนักเรียนที่มีผลการเรียนระดับปานกลาง (GPA: 2.50-3.00) มีการเปลี่ยนแปลงในด้านการรับรู้ข้อเท็จจริงทางวิทยาศาสตร์ ความรู้สึกนึกคิดทางวิทยาศาสตร์ และทักษะทางวิทยาศาสตร์ในทางที่ดีกว่านักเรียนที่อยู่นอกโครงการ
2. ค่ายวิทยาศาสตร์แบบองค์รวมมีประโยชน์จริงและสามารถนำรูปแบบของค่าย และผลจากค่ายแบบองค์รวมไปสู่ห้องเรียนได้ช่วยให้นักเรียนคิดปัญหาโครงงานได้และคิดได้มากขึ้นนอกจากนี้ค่ายแบบองค์รวมยังส่งเสริมให้เห็นการบูรณาการแบบองค์รวมและหลักสูตรแบบองค์รวม รวมทั้งครูได้สนใจนำวิธีการจัดค่ายแบบนี้ไปสู่การศึกษาวิถีชุมชนได้ดียิ่งขึ้น
3. ค่ายวิถีชุมชนมีส่วนผลักดันให้โรงเรียนมีความสัมพันธ์ชุมชนได้จริงและนำไปสู่การจัดหลักสูตรให้สัมพันธ์กับท้องถิ่นได้จริง

ช) หลักสูตรแบบองค์รวมมีความสมบูรณ์ในตัวหรือไม่ ไม่มีอะไรในโลกที่จะสมบูรณ์ทุกอย่างองค์รวมก็ไม่มีข้อยกเว้น ในบางครั้งจำเป็นที่จะต้องนำวิธีการจัดความเชื่อมโยงองค์ความรู้ต่างๆ ที่เกิดขึ้นจากค่ายองค์รวม(Strand Map) มาเติมเต็มเพื่อให้การบูรณาการแบบองค์รวมเกิดความสมบูรณ์ยิ่งขึ้น และเช่นเดียวกันบางครั้งจำเป็นต้องนำวิธีการ ATLAS (active teaching and learning activities in sciences and technology) มาช่วยเติมเต็มความคิดรวบยอดบางอัน เพื่อให้เกิดความสมบูรณ์

องค์รวม Strand Map และ ATLAS มิใช่ตัวหลักสูตร แต่เป็นสิ่งที่ทำให้หลักสูตรมีชีวิตและสอดคล้องกับความเป็นอยู่ตามสภาพจริง กระตุ้นให้เกิดการเรียนรู้ที่ยั่งยืน และทำให้โรงเรียนเป็นแหล่งถ่ายทอดอารยธรรมของชุมชนได้อย่างเป็นรูปธรรม

รายละเอียดเพิ่มเติมเกี่ยวกับ ATLAS สอบถามได้ที่ สวทช. ส่วน Strand Map ซึ่งเป็นวิธีการจัดความเชื่อมโยงองค์ความรู้ต่างๆ นั้น ติดต่อสอบถามได้ที่โครงการพิเศษคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

สมัย  ยอดอินทร์

มิถุนายน 2546

ทำไมต้องหลักสูตรองค์รวม (2)

ทำไมต้องหลักสูตรองค์รวม (2) (รศ.สมัย  ยอดอินทร์)


ความคิดรวบยอด
เมื่อพิจารณาผังความคิดรวบยอดต่อไปนี้

การบูรณาการแบบองค์รวม
บูรณาการแบบองค์รวมนั้นเป็นการบูรณาการตามสาระที่เกี่ยวข้องซึ่งแสดงได้ตามแผนภูมิแบบองค์รวม คือ

จากแผนภูมิดังกล่าวนี้ ก็เพื่อต้องการให้เห็นว่าการบูรณาการแบบองค์รวมมีจุดหมายปลายทางเพื่อให้เห็นว่า ธรรมชาติที่สมดุล และวิถีชุมชนที่สมดุล (มีจริยธรรม) เป็นเรื่องเดียวกัน  
ส่วนวิทยาศาสตร์นั้น ยังเป็นบูรณาการกันเองอีกตามแผนผัง
จากปัญหาที่กล่าวมาแล้วว่า นักเรียนถูกบังคับ
ให้จำ จำ จำ โดยตลอดและมีชั่วโมงเรียนมากมายจนน่าเบื่อ
การเรียนอย่างมีความสุข และนักเรียนเป็นสำคัญ จึงเป็นไปไม่ได้ และการนำความรู้มาสัมพันธ์กับภูมิปัญญาท้องถิ่นก็เป็นไปไม่ได้เช่นกัน
เมื่อห้าอย่างที่กล่าวมาแล้วเป็นไปไม่ได้ การเรียนวิทยาศาสตร์ที่อยู่ในโลกความเป็นจริงก็เป็นไปไม่ได้ การเรียนการสอนจึงต้องล่องลอยไปอยู่ในโลกของความจำเพียงอย่างเดียว และก็ไม่รู้ว่าจำอะไร จึงสรุปได้ว่าเป็นการเรียนการสอนที่สูญเปล่าและมีแต่ความเครียดเข้ามาเพิ่มพูน

ทำไมต้องหลักสูตรองค์รวม

ทำไมหลักสูตรต้องเป็นองค์รวม

(รองศาสตราจารย์สมัย  ยอดอินทร์)

ปัญหาและที่มา

จากที่ได้สัมผัสการเรียนการสอนวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ ในระดับมัธยมศึกษา(ของประเทศไทย) ที่ผ่านมา ไม่ต่ำกว่า 10 ปี พบว่า มีปัญหาใหญ่ๆ ต่อไปนี้ คือ
1. ชั่วโมงการเรียนเนื้อหาแต่ละวันมากเกินไป เมื่อรวมชั่วโมงกวดวิชาเข้าไปด้วยก็ต้องเรียนตั้งแต่ 8 โมงเช้า ถึง 4 ทุ่ม การที่นักเรียนเอง จำเป็นต้องมีชั่วโมงเรียนมากเช่นนี้ ทำให้นักเรียนไม่อยากคิดและไม่อยากอ่านหนังสือ และได้รับเอานิสัยอันนี้มาจนกระทั่งเข้าเรียนในมหาวิทยาลัย ก็ยังเป็นคนไม่ชอบคิดและไม่ชอบอ่าน (มีสถิติระดับชาติรายงานว่า คนไทยอ่านหนังสือเฉลี่ยปีละ 6 หน้า)
2. ห้องเรียนแต่ละห้องของโรงเรียนที่ได้รับความนิยมมีนักเรียนมากไป คือ ตั้งแต่ 40-50 คน เมื่อเทียบกับโรงเรียนนานาชาติในเชียงใหม่ซึ่งมีนักเรียนแต่ละห้องไม่เกิน 25 คน โดยที่โรงเรียนนานาชาติดังกล่าวมีครูต่อนักเรียน 1:22 ในขณะที่โรงเรียนมัธยมศึกษา(ของรัฐ) ที่ได้รับความนิยมมีครูต่อนักเรียน 1:17 จึงแสดงว่าชั่วโมงการเรียนตามข้อ 1. มีผลทำให้ห้องเรียนจำเป็นต้องโตขึ้น การจัดการเรียนการสอนแบบนักเรียนเป็นสำคัญจึงทำได้ยาก ที่ทำได้ก็คือการสอนแบบบอกเล่า และบอกให้คิดเหมือนที่ครูคิดให้ เด็กนักเรียนจึงมีโอกาสคิดเป็นทำเป็นได้น้อยมาก
3. สาระการสอนหลายเรื่องควรนำมาสอนได้แบบบูรณาการ แต่ก็ไม่สามารถทำได้เพราะมีการบริหารเนื้อหาแบบแยกส่วน เช่น เรื่อง เวคเตอร์ (vector) ในวิชาคณิตศาสตร์ และฟิสิกส์ ซึ่งน่าจะร่วมกันสอนได้เพื่อให้เกิดความเข้าใจอย่างมีรูปธรรม แต่กลับแยกกันสอนคนละแบบจนทำให้นักเรียนไม่รู้เรื่องจากทั้งสองแบบและเกิดความสับสน ในวิชาแคลคูลัส (Calculus) ก็เช่นกัน ฟิสิกส์นำ ในวิชาแคลคูลัส (Calculus) ไปใช้ในรูปเศษส่วน แต่คณิตศาสตร์สอนว่าเป็นโอเปอร์เรเตอร์ และบางโรงเรียนซ้ำร้ายกว่านั้น คือนำวิชาแคลคูลัส (Calculus) ไปสอนในเทอมปลาย ม.6 แต่ฟิสิกส์นำแคลคูลัส (Calculus) ไปใช้ก่อน ม.6 การกระทำแบบนี้เป็นการกระทำที่สูญเปล่า เหมือนกับการกินต้มยำปลาโดยที่กินปลาลงไปก่อน แล้วจึงกินเครื่องปรุงตามไปทีหลัง ซึ่งเท่ากับว่าไม่ได้รับรสชาติของต้มยำปลาอย่างแท้จริง หรืออาจจะกินไม่ได้ทั้งปลาแลเครื่องปรุงเลย
ตัวอย่างที่กล่าวมาแล้วเป็นเพียงจุดเล็กๆ อันหนึ่ง ที่ทำให้เกิดความสูญเปล่าทั้งชั่วโมงเรียนและงบประมาณ และที่ร้ายกว่านั้น ก็คือ ทำให้นักเรียนคณิตศาสตร์และฟิสิกส์ไม่รู้เรื่องทั้งสองวิชา จึงจำเป็นต้องเรียนแบบท่องจำ และอาศัยการกวดวิชาเพื่อช่วยเพิ่มเทคนิคการช่วยจำ
4. บ่อยครั้งที่ครูนำชั่วโมงการเรียนการสอนไปติวข้อสอบแบบแปลกๆ จึงทำให้เด็กนักเรียนต้องเรียนเพิ่มเรื่องที่ต้องจำ ขาดการคิดเป็นทำเป็น และก็บ่อยครั้งเช่นเดียวกันที่ครูนำความรู้ระดับมหาวิทยาลัยปี 1 ปี 2 ไปสอนเพิ่มเติมให้แก่นักเรียนอีกโดยมีความมุ่งหวังจะให้นักเรียนเข้าใจเรื่องในระดับมัธยมดีขึ้น แต่กลับกลายเป็นเจตนาร้ายในรูปของการยัดเยียดความรู้ให้แก่นักเรียนโดยไม่จำเป็น และเมื่อเนื้อหาที่อยากสอนมีมากขึ้นก็จำเป็นต้องสอนแบบบอกเล่ามากกว่าสอนให้เกิดการคิด
5. การแยกการบริหารกลุ่มสาระคณิตศาสตร์ กลุ่มสาระวิทยาศาสตร์ และกลุ่มสาระสังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรมอิสระออกจากกัน มีผลให้การเรียนอิสระจากวิทยาศาสตร์และสังคมศาสตร์ตามไปด้วยจึงทำให้การสอนคณิตศาสตร์ได้แต่เน้นการสอนคณิตศาสตร์เพื่อคณิตศาสตร์เพียงอย่างเดียว โดยลืมหน้าที่ของคณิตศาสตร์ในฐานะเป็นภาษาของวิทยาศาสตร์ สังคมศาสตร์ และเป็นแกนของอารยธรรม การละเลยดังกล่าวนี้มีผลทำให้การเรียนคณิตศาสตร์ขาดรูปธรรมในโลกของความเป็นจริงจึงทำให้คณิตศาสตร์ที่เรียนเข้าใจได้ยากขึ้น และเป็นผลต่อเนื่องให้วิทยาศาสตร์ สังคมศาสตร์ก็เข้าใจยากตามมาด้วย ในที่สุดการกวดวิชาก็จำเป็นต้องเข้ามาช่วยการท่องจำให้แก่นักเรียน และจำเป็นต้องจำมากเพราะแยกจำทั้งคณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์ และสังคมศาสตร์ แต่ถ้าได้ร่วมกันบูรณาการก็จะลดชั่วโมงเรียน และเกิดรูปธรรมของการเข้าใจในโลกความเป็นจริงได้ด้วย ไม่จำเป็นต้องแยกจำดังกล่าวแล้ว

การจัดการเรียนการสอนวิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์ในระดับมัธยมศึกษาตอนปลายเป็นการจัดการที่สูญเปล่าหรือไม่

มีรายงานตรงกันในระดับนานาชาติระบุว่า 80 % ของโรงเรียนมัธยมศึกษา มีกิจกรรมการเรียนการสอนในระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย ที่ทำลายความคิดทางวิทยาศาสตร์ที่มีมาตั้งแต่มัธยมศึกษาตอนต้นของนักเรียน
เมื่อพิจารณาปัญหาที่กล่าวมานี้ เห็นว่าควรจะเพิ่มเป็น 90% ด้วยซ้ำไป และเมื่อไปเยี่ยมโรงเรียนมัธยมศึกษาก็พบว่า เด็กนักเรียนมัธยมศึกษาตอนต้นมีหน้าตาสดใส แววตายังฉลาดอยู่ แต่มัธยมศึกษาตอนปลายกลับตรงกันข้าม และพบว่าการเรียนการสอนวิทยาศาสตร์ และคณิตศาสตร์ ระดับมัธยมศึกษาตอนปลายได้ทำลายสิ่งต่อไปนี้โดยไม่รู้ตัว คือ
1. วิธีการทางวิทยาศาสตร์
2. ความคิดรวบยอดทางวิทยาศาสตร์
3. บูรณาการแบบองค์รวม
4. นักเรียนเป็นสำคัญและเรียนรู้อย่างมีความสุข
5. สัมพันธ์กับภูมิปัญญาท้องถิ่น



วิธีการทางวิทยาศาสตร์

วิธีการวิทยาศาสตร์ที่โรงเรียนส่วนใหญ่ปฏิบัติกันมา มักเน้นที่การทดลองโดยไม่สนใจสมมุติฐานและที่ขาดและไม่ค่อยสนใจ คือ การฝึก การสังเกต การสงสัย การตั้งปัญหา และการตั้งสมมุติฐาน แล้วจึงออกแบบการทดลอง หรือสำรวจข้อมูลเพิ่มเติมเพื่อทดสอบสมมุติฐานดังกล่าว ว่าเป็นคำตอบของข้อสงสัยหรือไม่ และที่ร้ายกว่านั้นหลายโรงเรียนไม่มีการทดลองให้ดูเลย

การจัดการเรียนเรียนรู้บูรณาการแบบองค์รวมโรงเรียนบ้านทุ่งรูง (2)

การจัดการเรียนรู้บูรณาการแบบองค์รวม เป็นการเรียนรู้ด้วยตนเอง การเรียนรู้ร่วมกัน การเรียนรู้จากธรรมชาติ การเรียนรู้จากการปฏิบัติจริงและการเรียนรู้บูรณาการซึ่งเป็นการเรียนรู้ในลักษณะองค์รวม เพราะการเรียนรู้บูรณาการแบบองค์รวม (Integrated Learning to the Unifiled Concepts) เป็นการเรียนรู้จากสรรพสิ่งรอบตัว ตามสภาพของวิถีชุมชนเป็นภาพรวมแล้วจึงหาความเชื่อมโยงของส่วนย่อย เป็นการคิดเชิงระบบ (System Thinking) ซึ่งเป็นการพัฒนาสติปัญญา (Intelligence) เป็นวิธีการคิดองค์รวมของสรรพสิ่งโดยการจำแนกแยกแยะองค์ประกอบย่อยแล้ว ยังมีการวิเคราะห์และจัดประเภทหมวดหมู่ขององค์ประกอบย่อยนั้น ๆ ด้วย การเรียนรู้บูรณาการแบบองค์รวมจึงเป็นการจัดการเรียนรู้ที่เชื่อมโยง หลอมรวมเป้าหมายการเรียนรู้ วิธีการเรียนรู้ สาระหรือประสบการณ์ ทั้งภายในกลุ่มสาระหรือระหว่างกลุ่มสาระ อย่างกลมกลืน โดยผ่านกระบวนการเรียนรู้ที่ยึดผู้เรียนเป็นสำคัญ และพัฒนาผู้เรียนเป็นองค์รวมทุกด้าน ซึ่งอาจเป็นการเรียนรู้ผ่านกิจกรรมการเรียนรู้จากการปฏิบัติ การจัดทำโครงงาน และการเรียนรู้วิถีชีวิตชุมชนที่สอดคล้องกับชีวิตจริง

โดยมีวัตถุประสงค์ เพื่อพัฒนาสาระการเรียนรู้ท้องถิ่น โดยใช้กระบวนการจัดการเรียนรู้บูรณาการแบบองค์รวม สำหรับนักเรียนโรงเรียนบ้านทุ่งรูง สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุรินทร์ เขต 1 และคาดหวังว่าการดำเนินงานดังกล่าวจะทำให้โรงเรียน
1. ได้หลักสูตรท้องถิ่น (สาระการเรียนรู้ท้องถิ่น) ที่ใช้การจัดการเรียนรู้บูรณาการแบบองค์รวม
2. สร้างการมีส่วนร่วมและเป็นการดึงศักยภาพครูมาร่วมกันพัฒนากระบวนการเรียนรู้ที่ส่งผลให้ผู้เรียนเกิดการพัฒนาอย่างเต็มตามศักยภาพ
3. มีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการจัดทำหลักสูตรท้องถิ่น (สาระการเรียนรู้ท้องถิ่น)  การจัดการเรียนรู้บูรณาการแบบองค์รวม และต่อยอดพัฒนาจัดทำวิจัยปฏิบัติการในชั้นเรียนได้
4. นักเรียนมีทักษะการคิดวิเคราะห์ คิดสังเคราะห์ มีทักษะในการแสวงหา ค้นคว้าความรู้ด้วยตนเอง มีทักษะในการทำงานกลุ่ม ทำงานเป็นทีม

โดยกำหนดระยะเวลาดำเนินงาน 3 ปีการศึกษา และได้เริ่มดำเนินงานตั้งแต่เดือนมีนาคม 2553 โดยได้ดำเนินการจัดกิจกรรม ดังนี้

ครั้งที่ 1 จัดประชุมปรับเปลี่ยนกระบวนทัศน์ ครู และผู้มีส่วนเกี่ยวข้องเพื่อให้เกิดการยอมรับเกี่ยวกับการพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่นโดยใช้การจัดการเรียนรู้บูรณาการแบบองค์รวม ใช้การประชุมเชิงปฏิบัติการ ครู คณะกรรมการสถานศึกษา ผู้ปกครอง เพื่อให้เกิดความรู้ ความเข้าใจ เกี่ยวกับวิธีการดำเนินงาน และจัดประชุมเชิงปฏิบัติการให้กับครูทุกคน เกี่ยวกับการพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่น ความรู้แบบองค์รวมและการบูรณาการแบบองค์รวม เพื่อให้มีความรู้ความเข้าใจพื้นฐานเกี่ยวกับการจัดทำหลักสูตรท้องถิ่น และพื้นฐานเกี่ยวกับการจัดการเรียนรู้บูรณาการ โดยการจัดค่ายองค์รวมให้กับคณะครูและนักเรียนโรงเรียนบ้านทุ่งรูง โดยความร่วมมือกับคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และโรงเรียนบ้านตรึม “ตรึมวิทยานุเคราะห์” โรงเรียนห้วยจริงวิทยา ระหว่างวันที่ 12 - 16 มีนาคม 2553 เวลา 5 วัน เพื่อให้ครูมีทัศนคติและมองเห็นแนวทางในการจัดทำหลักสูตรท้องถิ่นโดยใช้วิธีจัดการเรียนรู้บูรณาการแบบองค์รวม ฝึกนักเรียนแกนนำ และนำปัญหาที่นักเรียนตั้งจากค่ายไปสู่ห้องเรียน

ครั้งที่ 2 คณะครูร่วมกันสร้างผังโยงใยความรู้ (Strand Map : SM) และสร้างผังทางเดิน (Road Map : RM) โดยสร้างความเชื่อมโยงอย่างน้อย 3 องค์ประกอบ คือ ด้านกายภาพ ระบบนิเวศน์ และวิถีชุมชน จากค่ายองค์รวม และนำไปสร้างหลักสูตรท้องถิ่นโดยใช้สาระหลักสูตรแกนกลางทั้ง 8 กลุ่มสาระ และใช้วิธีการจัดการเรียนรู้บูรณาการแบบองค์รวม และร่วมประชุมตรวจสอบทบทวน แลกเปลี่ยนระหว่างโรงเรียนในเครือข่ายความร่วมมือ ระหว่างวันที่ 1 -4 เมษายน 2553 ณ โรงแรมพีเอ็นดีคอมเพล็กซ์ จังหวัดบุรีรัมย์

ครั้งที่ 3 ประชุม จัดทำหน่วยการเรียนรู้ โครงสร้างเวลาเรียน และสร้างแผนการจัดการเรียนรู้บูรณาการแบบองค์รวม และการติดตามการจัดทำหลักสูตรท้องถิ่นฯ นำไปสู่หลักสูตรที่นำไปใช้จริง และสู่การวางแผนการทำวิจัยในชั้นเรียนที่เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ระหว่างวันที่ 26 - 29 เมษายน 2553 โดยท่าน รศ.สมัย ยอดอินทร์ จากคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ , ผศ.ดร.ภาวนา ภัทรศรีจิรากุล มหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์ , ผอ.วิทยา พัฒนเมธาดา ผอ.โรงเรียนบ้านบงตัน สพท.เชียงใหม่เขต 5 และครูสิริสรบ์ ก้อนสุรินทร์ โรงเรียนศูนย์อพยพแปลง8 สพท.เชียงใหม่เขต 5 (ช่วยราชการ โรงเรียนชุมชนศรีจอมทอง สพท.เชียงใหม่เขต 6) เป็นวิทยากร ณ โรงแรมอารยาโขงเจียมรีเวอร์ไซด์ อำเภอโขงเจียม จังหวัดอุบลราชธานี โดยมีโรงเรียนเครือข่ายความร่วมมือทุกโรงเรียน

ครั้งที่ 4 เป็นการประชุมตรวจสอบหลังทดลองใช้หลักสูตรและการเขียนรายงานวิจัยเชิงคุณภาพ โดยเน้นการดำเนินการจัดทำวิจัยในชั้นเรียนควบคู่กับการจัดการเรียนการสอน ระหว่างวันที่ 24 - 27 พฤษภาคม 2553 โดยมีท่าน รศ.สมัย ยอดอินทร์ จากคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ , ผศ.ดร.ภาวนา ภัทรศรีจิรากุล มหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์ ณ โรงเรียนบ้านทุ่งรูง และโรงเรียนในเครือข่ายความร่วมมือ

ครั้งที่ 5 กิจกรรมค่ายบูรณาการองค์รวมระหว่างวันที่ 23 – 26 มิถุนายน 2553 ณ โรงเรียนบ้านทุ่งรูง ให้กับนักเรียน ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 3,4,5,6 จำนวนทั้งสิ้น 130 คน เพื่อปรับทัศนคติ เปลี่ยนวิธีการเรียน ฝึกทักษะกระบวนการคิดอย่างเป็นระบบ และเป็นการประชุมเชิงปฏิบัติการเกี่ยวกับการวิจัยปฏิบัติการในชั้นเรียน การวิจัยเชิงคุณภาพ การสร้างแบบวัดคลินิกทางวิชาการ สำหรับครู โดยมีท่าน รศ.สมัย ยอดอินทร์ เป็นหัวหน้าคณะวิทยากร ผู้อำนวยการมนตรี แต้มทอง โรงเรียนบ้านตรึม “ตรึมวิทยานุเคราะห์” ผู้อำนวยการศักดิ์ดา ศรีผาวงศ์ โรงเรียนบ้านระไซร้ อำเภอลำดวน ผู้อำนวยการบัญญัติ สมชอบ โรงเรียนห้วยจริงวิทยา คณะครู และนักเรียนแกนนำเป็นพี้เลี้ยงจากโรงเรียนบ้านตรึม “ตรึมวิทยานุเคราะห์” และโรงเรียนห้วยจริงวิทยา จำนวน 40 คน

การจัดการเรียนรู้บูรณาการแบบองค์รวมที่โรงเรียนบ้านทุ่งรูง

โรงเรียนบ้านทุ่งรูง อำเภอศีขรภูมิ จังหวัดสุรินทร์
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุรินทร์ เขต 1

โรงเรียนบ้านทุ่งรูง เป็นโรงเรียนประถมศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุรินทร์ เขต 1 สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ เปิดสอนในระดับชั้นอนุบาล 1 ถึง ชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ในปีการศึกษา 2552 มีบุคลากรทั้งสิ้น 11 คน เป็นผู้บริหาร 1 คน ข้าราชการครู 7 คน แยกเป็นครูชาย 3 คน ครูหญิง 4 คน ครูอัตราจ้าง 1 คน เจ้าหน้าที่ธุรการ 1 คน นักการภารโรง 1 คน มีนักเรียนรวมทั้งสิ้น 165 คน

ผลการประเมินภายนอก ของ สำนักงานรับรองมาตรฐานคุณภาพการศึกษา ครั้งที่ 1 วันที่ 24 – 26 พฤษภาคม 2548 พบว่า นักเรียนโรงเรียนบ้านทุ่งรูง ในระดับก่อนประถมศึกษามีคุณภาพอยู่ในระดับพอใช้ 1 มาตรฐาน คือมาตรฐานที่ 5 (ผู้เรียนมีความสามารถในการคิดวิคราะห์ สังเคราะห์ มีความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ ) ในระดับประถมศึกษามีคุณภาพอยู่ในระดับพอใช้ 3 มาตรฐาน คือ มาตรฐานที่ 4 (ผู้เรียนมีความสามารถในการคิดวิเคราะห์ คิดสังเคราะห์ มีวิจารณญาณ มีความคิดสร้างสรรค์ คิดไตร่ตรองและมีวิสัยทัศน์) มาตรฐานที่ 6 (ผู้เรียนมีทักษะในการแสวงหาความรู้ด้วยตนเอง) มาตรฐานที่ 12 (ผู้เรียนมีสุนทรียภาพและลักษณะนิสัยด้านศิลปะ ดนตรีและกีฬา) และมีคุณภาพระดับปรับปรุงในมาตรฐานที่ 5 ( ผู้เรียนมีความรู้และทักษะที่จำเป็นตามหลักสูตร)

คณะครูนำโดย ผอ.ชินวงศ์  ดีนาน ได้ร่วมกันศึกษาวิเคราะห์ พิจารณาวางแผนหาวิธีดำเนินการพัฒนาคุณภาพการศึกษาของโรงเรียนทุก ๆ ด้าน  เพื่อพัฒนาคุณภาพผู้เรียนให้มีคุณภาพตามมาตรฐานการศึกษา โดยจะต้องนำระบบการเรียนรู้เป็นเครื่องมือในการดำเนินงาน เพื่อให้สอดคล้องกับทิศทาง นโยบาย เป้าหมายการจัดการศึกษาของโรงเรียนและให้เป็นไปตามความคาดหวังของนักเรียน ผู้ปกครอง ครู และ ชุมชน ที่มุ่งหวังให้นักเรียน เป็นคนดี มีความรู้ มีคุณธรรมจริยธรรม มีความสามารถในการคิดวิเคราะห์ สังเคราะห์ มีวิจารณญาณ คิดไตร่ตรอง และคิดสร้างสรรค์ มีคุณลักษณะอันพึงประสงค์ ได้บทสรุปดังนี้

การจัดกิจกรรมการเรียนการสอนเพื่อให้สอดคล้องกับพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พุทธศักราช 2542 และที่แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2545 ซึ่งในมาตรา 22 กล่าวถึงการจัดการศึกษาว่า ผู้เรียนทุกคนมีความสามารถในการเรียนรู้ พัฒนาตนเองได้ตามธรรมชาติและเต็มศักยภาพและถือว่าผู้เรียนเป็นสำคัญที่สุด มาตรา 23 กล่าวไว้ว่า การจัดการศึกษาต้องเน้นความสำคัญทั้งความรู้ คุณธรรม กระบวนการเรียนรู้ และบูรณาการตามความเหมาะสมของการศึกษาแต่ละระดับ และมาตรา 24 ได้กำหนดให้สถานศึกษาจัดเนื้อหาสาระและกิจกรรมให้สอดคล้องกับความสนใจ ความต้องการ ความถนัดของผู้เรียน โดยคำนึงถึงความแตกต่างระหว่างบุคคล ฝึกทักษะ กระบวนการคิด การจัดการ การเผชิญสถานการณ์ และการประยุกต์ความรู้มาใช้เพื่อป้องกันและแก้ปัญหา จัดกิจกรรมให้ผู้เรียนได้เรียนรู้จากประสบการณ์จริง ฝึกการปฏิบัติ คิดเป็น ทำเป็น รักการอ่านและเกิดการเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง ส่งเสริมสนับสนุนให้ผู้สอนสามารถจัดบรรยากาศ สภาพแวดล้อม สื่อการเรียน และอำนวนความสะดวก เพื่อให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้ไปพร้อมกับสื่อการเรียนการสอนและแหล่งวิทยาการต่าง ๆ จัดการเรียนรู้ให้เกิดขึ้นได้ทุกเวลาทุกสถานที่ (กระทรวงศึกษาธิการ. 2545 : 8) และเพื่อให้การจัดกิจกรรมการเรียนการสอนของครู สอดคล้องกับพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 และที่แก้ไขปรับปรุง (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2545 และหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ. 2551 จึงควรจัดการเรียนรู้ด้วยรูปแบบหรือวิธีการที่หลากหลาย เน้นการจัดการเรียนการสอนตามสภาพจริง การเรียนรู้ด้วยตนเอง การเรียนรู้ร่วมกัน การเรียนรู้จากธรรมชาติ การเรียนรู้จากการปฏิบัติจริงและการเรียนรู้บูรณาการซึ่งเป็นการเรียนรู้ในลักษณะองค์รวม (มูลนิธิสดศรี - สฤษดิ์วงศ์. 2545 : 45) เพราะการเรียนรู้บูรณาการแบบองค์รวม (Integrated Learning to the Unifiled Concepts) เป็นการเรียนรู้จากสรรพสิ่งรอบตัว ตามสภาพของวิถีชุมชนเป็นภาพรวมแล้วจึงหาความเชื่อมโยงของส่วนย่อย เป็นการคิดเชิงระบบ (System Thinking) ซึ่งเป็นการพัฒนาสติปัญญา (Intelligence) เป็นวิธีการคิดองค์รวมของสรรพสิ่งโดยการจำแนกแยกแยะองค์ประกอบย่อยแล้ว ยังมีการวิเคราะห์และจัดประเภทหมวดหมู่ขององค์ประกอบย่อยนั้น ๆ ด้วย ตัวอย่าง องค์รวม “คน” มีองค์ประกอบย่อย โครงกระดูก เนื้อหนัง เลือด น้ำเหลือง หัวใจ ปอด ตับ ไต ไส้ พุง ฯลฯ จัดเป็นระบบได้ เช่น ระบบทางเดินอาหาร ระบบประสาท ระบบการรับรู้ เป็นต้น การคิดแบบองค์รวมเมื่อแยกแยะ จัดประเภทแล้ว บุคคลต้องสามารถมองเห็นความสัมพันธ์ในองค์ประกอบย่อยเหล่านั้น สามารถคิดและเข้าใจองค์ประกอบย่อยว่ามีความสัมพันธ์เป็นเหตุเป็นผลกัน และมีความประสานสอดคล้องกันเป็นหนึ่งเดียว เกิดเป็นองค์รวม จึงจะเรียกว่าคิดเป็น (ภวนา เผ่าน้อย. 2549 : 4) การเรียนรู้บูรณาการแบบองค์รวมจึงเป็นการจัดการเรียนรู้ที่เชื่อมโยง หลอมรวมเป้าหมายการเรียนรู้ วิธีการเรียนรู้ สาระหรือประสบการณ์ ทั้งภายในกลุ่มสาระหรือระหว่างกลุ่มสาระ อย่างกลมกลืน โดยผ่านกระบวนการเรียนรู้ที่ยึดผู้เรียนเป็นสำคัญ และพัฒนาผู้เรียนเป็นองค์รวมทุกด้าน ซึ่งอาจเป็นการเรียนรู้ผ่านกิจกรรมการเรียนรู้จากการปฏิบัติ การจัดทำโครงงาน และการเรียนรู้วิถีชีวิตชุมชนที่สอดคล้องกับชีวิตจริง

จากการศึกษาสภาพปัญหาเกี่ยวกับการพัฒนาหลักสูตร และการจัดการเรียนการสอนดังกล่าวข้างต้น ทำให้เกิดแนวคิดว่าถ้าจะพัฒนาการศึกษาให้มีการเจริญก้าวหน้าได้ จะต้องมีการปรับกระบวนทัศน์เกี่ยวกับการพัฒนาครู พัฒนาหลักสูตร และการจัดการเรียนการสอน ซึ่งโรงเรียนควรจัดการเรียนการสอนที่ให้เกิดความรู้ในลักษณะองค์รวมให้แก่นักเรียน เพื่อให้สอดคล้องสัมพันธ์กับชีวิตจริง เกิดการเรียนรู้มีความหมายต่อตัวนักเรียน นักเรียนได้พัฒนากระบวนการคิด ทำให้เกิดการเรียนรู้ที่แท้จริงและมีความสุขในการเรียน สามารถนำเนื้อหาสาระของกลุ่มสาระต่าง ๆ มาสอนบูรณาการร่วมกันได้เป็นอย่างดี ซึ่งในหลักการของหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ. 2544 และหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 ได้เปิดโอกาสให้สถานศึกษาสามารถพัฒนาหลักสูตรให้เหมาะสมกับท้องถิ่นตนได้ และขณะเดียวกันตัวครูเองก็ต้องศึกษาค้นคว้า พัฒนารูปแบบการจัดการเรียนการสอนที่จะสามารถเอื้อต่อการเรียนรู้ของนักเรียนอยู่เสมอ ซึ่งการจัดการเรียนการสอนในประเทศไทยที่ผ่านมายังไม่มีรูปแบบการบริหารจัดการหลักสูตรท้องถิ่นที่เน้นจัดการเรียนรู้โดยการจัดการเรียนรู้บูรณาการแบบองค์รวมที่ทำอย่างจริงจัง โดยเฉพาะอย่างยิ่งในระดับประถมศึกษาและมัธยมศึกษา ดังที่ภวนา เผ่าน้อย ( 2549, 5) กล่าวไว้ว่าการจัดการเรียนรู้ในระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานเป็นการบูรณาการแบบชั้น ๆ ไม่ได้บูรณาการแบบหลอมรวมเป็นหนึ่งเดียว ทำให้การเรียนรู้ของเด็กไม่สามารถมองเห็นภาพรวมของความรู้หลาย ๆ สาระที่จะนำไปอธิบายปรากฎการณ์ ซึ่งเป็นภูมิปัญญาท้องถิ่นในวิถีชุมชน สอดคล้องกับที่สมัย ยอดอินทร์ (2551, 114 – 115) ที่กล่าวว่าการเรียนการสอนวิชาวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ในระดับมัธยมศึกษามีชั่วโมงการเรียนเนื้อหาแต่ละวันมากเกินไป ทำให้นักเรียนไม่อยากคิดและไม่อยากอ่านหนังสือ สาระการสอนหลายเรื่องควรนำมาบูรณาการ แต่ไม่สามารถทำได้เพราะมีการบริหารเนื้อหาแบบแยกส่วน เช่น เรื่อง เวกเตอร์ (Vector) ในวิชาคณิตศาสตร์และฟิสิกส์ซึ่งน่าจะร่วมกันสอนได้เพื่อให้เกิดความเข้าใจอย่างมีรูปธรรม แต่กลับแยกกันสอนคนละแบบจนทำให้นักเรียนไม่รู้เรื่อง ทำให้เกิดความสูญเปล่าในการเรียน นักเรียนเรียนไม่รู้เรื่อง จึงจำเป็นต้องเรียนแบบท่องจำ และอาศัยการกวดวิชาเพื่อช่วยเพิ่มเทคนิคการจำ

องค์ประกอบที่สำคัญอีกอย่างหนึ่งในการขับเคลื่อนหลักสูตรสู่การปฏิบัติได้อย่างตรงตามเป้าหมาย คือ ครูผู้สอน เพราะครูเป็นผู้นำหลักสูตรไปสู่การจัดการเรียนการสอนในชั้นเรียน ครูต้องมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับกระบวนการพัฒนาหลักสูตรวิธีการจัดกระบวนการเรียนการสอนที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ การจัดการเรียนการสอนในอดีตไม่บรรลุเป้าหมายตามวัตถุประสงค์ของหลักสูตรเท่าที่ควร ทั้งนี้สืบเนื่องจากผู้บริหารสถานศึกษาและครูผู้สอนบางส่วนไม่เห็นความสำคัญของการนำหลักสูตรไปใช้อย่างเป็นรูปธรรม นอกจากนี้ยังพบว่าครูผู้สอนส่วนหนึ่งยังขาดความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการนำหลักสูตรไปใช้ ประกอบกับการประสานความร่วมมือระหว่างผู้ปกครอง ภูมิปัญญาท้องถิ่น ชุมชน และคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานยังขาดความต่อเนื่องและไม่เป็นรูปธรรม ส่งผลให้การจัดการเรียนรู้ไม่บรรลุผลตามวัตถุประสงค์ของการจัดการเรียนรู้ (สำนักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา, 2552, 75)

จากสภาพการณ์ดังกล่าวข้างต้น  ผู้บริหาร จึงมีความสนใจ การพัฒนาครูเพื่อให้สามารถจัดทำสาระท้องถิ่นโดยใช้การจัดการเรียนรู้บูรณาการแบบองค์รวม ตามแนวทางของสมัย ยอดอินทร์และคณะ (2551) โดยใช้กระบวนการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม เพื่อเป็นแนวทางในการพัฒนาการจัดการเรียนการสอน ซึ่งจะเป็นประโยชน์ต่อสถานศึกษาต่อไป